Η φράση "ξανθὴ Ἑλένη" (βλ. «Ἑλένη δ᾽ ἐλθοῦσα, Διὸς θυγάτηρ, ξανθὴ Ἑλένη, ἀντίον ἱστάμενη προσέφη…») αποτελεί διαδικτυακό μύθο και δεν απαντάται στο πρωτότυπο κείμενο της Οδύσσειας ή της Ιλιάδας, όπου ο Όμηρος χαρακτηρίζει την Ελένη κυρίως ως "λευκώλενο", "καλλίκομο" ή "τανύπεπλο". Το επίθετο "ξανθός" στην ομηρική ποίηση αποδίδεται συστηματικά στον σύζυγό της, Μενέλαο, και η σύγχυση αυτή οδήγησε στη διάδοση της λανθασμένης πληροφορίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Όμηρος περιγράφει την Ελένη με τα επίθετα «λευκώλενος» (λευκά μπράτσα) στην Ιλιάδα (Γ 121), «ἠϋκόμοιο» (όμορφα μαλλιά) στην Ιλιάδα (Γ 329) και «τανύπεπλος» (μακρύς πέπλος) στην Οδύσσεια (ο 171). Τα επίθετα αυτά αναδεικνύουν τη χάρη και την αρχοντιά της, ενώ οι αναφορές της προσφέρουν μια εικόνα της. Γνωρίζουμε ότι η Ωραία Ελένη είχε ξανθά μαλλιά όχι από τον Όμηρο, αλλά από μεταγενέστερους αρχαίους Έλληνες ποιητές και τραγωδούς. Ενώ ο Όμηρος απέφευγε τις συγκεκριμένες λεπτομέρειες για το χρώμα των μαλλιών της, άλλοι δημιουργοί της αρχαιότητας τη χαρακτήρισαν ρητά με τη λέξη «ξανθή».
Αρχαίες πηγές, όπως η Σαπφώ (απόσπασμα 23) και ο Ίβυκος (απόσπασμα 1a.5), περιγράφουν την Ελένη με το επίθετο «ξανθά», αναφερόμενοι στην ομορφιά της. Ο Ευριπίδης στην τραγωδία «Ελένη» (στίχοι 1122–1124) χρησιμοποιεί τη φράση «ξανθᾶν κομᾶν» για να περιγράψει τα μαλλιά της. Επιπλέον, ο Όμηρος στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια αναφέρεται στην Ελένη χρησιμοποιώντας επιθετικούς προσδιορισμούς, όπως «λευκώλενος» και «καλλίκομος», που υποδηλώνουν τη λευκότητα του δέρματός της και την ομορφιά των μαλλιών της, χωρίς να καθορίζουν το χρώμα τους. Οι αναφορές στη "ξανθή Ελένη" εντοπίζονται σε λυρικούς και τραγικούς ποιητές, με τον Ευριπίδη στην τραγωδία Ελένη (στ. 380–385) να αναφέρει το κούρεμα των ξανθών μαλλιών της λόγω πένθους. Η Σαπφώ, στο Απόσπασμα 23 (στ. 4–5, Lobel-Page), συνδέει άμεσα την ομορφιά της με το ξανθό χρώμα, περιγράφοντάς την ως "ξάνθαι δ' Ἐλέναι". Επιπλέον, ο Ίβυκος στο Απόσπασμα 1a (Page, PMG, στ. 5) χρησιμοποιεί τη φράση "ξανθᾶς Ἑλένας", ενώ ο Ησίοδος στα Έργα και Ημέραι (στ. 165) χρησιμοποιεί τον όρο "ἠυκόμοιο", που παραπέμπει στην ίδια περιγραφή.
Ακολουθούν τα συγκεκριμένα αποσπάσματα από την αρχαία ελληνική γραμματεία που περιγράφουν την Ελένη με ξανθά μαλλιά, μαζί με τον εντοπισμό τους:
Σαπφώ, Απόσπασμα 23 (στ. 4): «... Ἑρμιόνα τε αὔ[τα] / ξάνθαι δ᾽ Ἑλέναι σ᾽ ἐΐσ[κ]ην ...»
Ευριπίδης, Ελένη (στ. 1122–1124): «... ἰαχὰν ἔβαλε / ξανθᾶν κομᾶν κόνιν κατ᾽ αἰθάλαν ...»
Ίβυκος, Απόσπασμα 1a (στ. 5): «... Μόρσιμος ἄτα ξανθᾶς Ἑλένας ἕνεκεν ...»
Το συγκεκριμένο απόσπασμα της Σαπφώς ανήκει στο Πρώτο Βιβλίο των ποιημάτων της (Μελῶν α΄).
Στην Αλεξανδρινή έκδοση, τα ποιήματα της Σαπφώς δεν είχαν τίτλους (όπως «βιβλίο τάδε»), αλλά ήταν ταξινομημένα σε 9 Βιβλία με βάση το μετρικό τους σύστημα.
Το Απόσπασμα 23 είναι γραμμένο σε σαπφική στροφή, γι' αυτό και ανήκει στο Βιβλίο 1.
Στη σύγχρονη κλασική φιλολογία, ο ακριβής εντοπισμός γίνεται μέσω της παγκόσμιας επιστημονικής έκδοσης των Lobel-Page (ή Voigt):
Βιβλίο: Μελῶν α΄ (Βιβλίο 1)
Αρίθμηση: Απόσπασμα 23, στίχοι 4–5
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το διασωθέν τμήμα του στην ψηφιακή βιβλιοθήκη ‘’Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα’’:
Το απόσπασμα που προέρχεται από την τραγωδία «Ελένη» του Ευριπίδη, είναι αυτοτελές αρχαίο δράμα που κυκλοφορούσε ως αυτόνομος πάπυρος. Ο εντοπισμός του γίνεται με βάση τους στίχους 1122–1124 του συγκεκριμένου έργου, στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα, όπου είναι διαθέσιμο το πρωτότυπο κείμενο και η μετάφραση της «Ελένης» του Ευριπίδη. Στους στίχους 1122–1124, το κείμενο αναφέρεται στις γυναίκες των Ελλήνων στρατιωτών που θρηνούν ρίχνοντας στάχτη στα ξανθά τους μαλλιά:
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=118&page=27
Το απόσπασμα του Ιβύκου δεν προέρχεται από κάποιο «βιβλίο» με δικό του τίτλο, διότι τα έργα του δεν διασώθηκαν ακέραια σε αυτόνομους τόμους.
Όπως συνέβη και με τη Σαπφώ, η ποίηση του Ιβύκου χωρίστηκε αργότερα από τους Αλεξανδρινούς φιλολόγους σε 7 Βιβλία (απλώς αριθμημένα ως Βιβλίο 1, 2, 3...), τα οποία όμως χάθηκαν ανά τους αιώνες. Το συγκεκριμένο κείμενο διασώθηκε από έναν αρχαίο πάπυρο που βρέθηκε στην Αίγυπτο (τον περίφημο Πάπυρο της Οξυρρύγχου 1790).
Στη σύγχρονη κλασική φιλολογία, ο ακριβής εντοπισμός του γίνεται αποκλειστικά μέσω των διεθνών επιστημονικών εκδόσεων:
Κωδικός Αποσπάσματος: Απόσπασμα 282a (στην παγκόσμια έκδοση Poetae Melici Graeci - PMG του Denys Page).
Εναλλακτική Αρίθμηση: Αναφέρεται και ως Fragment S151 (στην έκδοση Supplementum Lyricis Graecις).
Στίχος: Στίχος 5 του αποσπάσματος.
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το αρχαίο κείμενο και τη νεοελληνική του μετάφραση στην Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα:
Ο Ησίοδος, στα σωζόμενα έργα του, χρησιμοποιεί το επίθετο ἠύκομος (καλλίκομη/με όμορφα μαλλιά) για την Ελένη, περιγράφοντας την ως την αιτία του Τρωικού Πολέμου (Έργα και Ημέραι 161–165) και ως τη νύφη για την οποία ο Μενέλαος πρόσφερε πολλά δώρα (Γυναικών Κατάλογος [Ηοίαι], Απόσπασμα 199). Αν και ο Ησίοδος εστιάζει στην ομορφιά των μαλλιών, η λέξη αυτή, μαζί με τις μεταγενέστερες αναφορές, συνδέθηκε με την εικόνα της ξανθής Ελένης:
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/literature/browse.html?
Ανατρέχοντας και κινηματογραφικά το όλο θέμα από το 1956 μέχρι σήμερα όπως βλέπουμε σε αντίστοιχες ταινίες στην παραπάνω φωτογραφία, συμπεραίνουμε και πάλι (όπως στην περίπτωση της επίσης διαστρεβλωμένης Κλεοπάτρας από άλλο άρθρο μας των ίδιων θεματικών κατηγοριών με το παρόν) ότι σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο που φτάνει μέχρι και στο σημείο να αντικαθιστά την ανθρώπινη υπόσταση με αριθμό, σαν τον ‘’προσωπικό’’ επί ημερών μας που εξαλείφει κάθε ταυτοτική διαφορά από άνθρωπο σε άνθρωπο σαν να μιλάμε για ρομπότ ή κρεατόμαζες, οποιαδήποτε ανθρώπινη διαφορετικότητα είτε εξαλείφεται είτε ταυτίζεται για να φαινόμαστε όλοι ‘’ίσοι’’ και ‘’ίδιοι’’ μέσα σε μια τέτοια κοινωνία για να μην κινδυνεύει με διάλυση η συνοχή της από πάσης φύσεως φυλετική, εθνολογική και θρησκευτική διαφορετικότητα που διαχωρίζει ως εκ τούτου τους ανθρώπους αντί να τους ενώνει κάτω από μια κοινή και παγκοσμιοποιημένη εξουσία. Και όσο περισσότερο συνεχίζουμε να θυμόμαστε και να μαθαίνουμε την ιστορία και τις παραδόσεις μας, τόσο λιγότερο κινδυνεύουμε να παρασυρθούμε από τέτοια παγκοσμιοποιητικά αφηγήματα για να τα αποδεχτούμε ως ‘’πραγματικότητα’’ με τη συναίνεσή μας!
Συνεπώς, αποδεχόμενος κάποιος αδαής (για τα όσα παρουσιάστηκαν στο παρόν άρθρο) ότι ήταν μαύρη ή γιατί να μην είναι μαύρη η δική μας Ωραία Ελένη όπως τη βλέπει κινηματογραφικά ΣΗΜΕΡΑ, αποδέχεται ως πραγματικότητα (και) αυτή τη διαστρέβλωση και έτσι ΔΕΝ αντιμάχεται ή εναντιώνεται (έστω και λεκτικά αφυπνίζοντας τον υπόλοιπο κόσμο) τους παγκοσμιοποιητές με τους οποίους συμφωνεί για να μην το κάνει αυτό αποτελώντας έτσι ΚΑΙ ο ίδιος μέρος του συστήματος εξουσίας τους εναντίον μας με τη συναίνεσή του! Για αυτό και συγγράφονται τέτοια άρθρα ώστε να επιτευχθεί (και) από μέρους μας το αντίθετο αποτέλεσμα, όταν λόγου χάρη θα αισθανθεί θιγμένος άμα καταλάβει πως τον εξαπατούν και τουλάχιστον δεν θα διαδίδει (και εκείνος) την προπαγάνδα τους αν δεν θελήσει να τους εναντιωθεί για διάφορους λόγους.
