Στέκεται κανείς ενεός μπροστά σε τούτο το μικροσκοπικό αριστούργημα. Το αποκαλούμενο "Δαχτυλίδι του Πολεμιστή της Πύλου" –αν και ορθότερα πρόκειται για έναν σφραγιδόλιθο σπάνιας τέχνης– δεν είναι απλώς ένα εύρημα· είναι μια αποκάλυψη που επιβάλλει τη σιωπή. Όσο περισσότερο σκύβει κανείς πάνω του, τόσο εντονότερη γίνεται η αίσθηση πως βρισκόμαστε ενώπιον ενός έργου που υπερβαίνει το μέτρο της εποχής του, αγγίζοντας τα όρια της δικής μας κατανόησης.
Συλλογιστείτε το υλικό: Σκληρός αχάτης, λίθος ανυπότακτος, με σκληρότητα που φτάνει τους 7 βαθμούς.
Τα χάλκινα και μπρούντζινα εργαλεία εκείνων των καιρών, ταπεινά μπροστά στην αντοχή του, δεν θα μπορούσαν να τον χαράξουν. Λειτούργησαν μονάχα ως φορείς, ως οι υπομονετικοί αγωγοί για τη σμύριδα της Νάξου, αυτό το ευλογημένο υλικό του Αιγαίου, που με την αέναη, περιστροφική κίνηση του τοξωτού τρυπανιού δάμασε την πέτρα.
Και όμως, το θαύμα δεν βρίσκεται μόνον στην τεχνική, αλλά στην όραση. Τα ίχνη που αποκαλύπτει το μικροσκόπιο μας αφήνουν άφωνους: γραμμές λεπρότερες από τέσσερα δέκατα του χιλιοστού, αλλού μόλις δύο, χαραγμένες με χέρι σταθερό, δίχως τον παραμικρό δισταγμό, δίχως το παραμικρό σφάλμα που θα κατέστρεφε τη μορφή. Πώς το κατόρθωσε ο τεχνίτης; Είχε άραγε στα χέρια του κάποιον φακό από ορεία κρύσταλλο, από εκείνους που η μινωική γη μας έχει παραδώσει; Ή μήπως η φύση τον είχε προικίσει με το δώρο μιας οξύτατης μυωπίας, επιτρέποντάς του να βλέπει εκεί που οι άλλοι αδυνατούσαν;
Το αποτέλεσμα, ωστόσο, είναι που συγκλονίζει. Η ζωή πάλλεται μέσα στον λίθο. Δεν έχουμε εδώ σχήματα συμβατικά, αλλά ανατομία αληθινή. Οι μύες του δελτοειδούς, οι τετρακέφαλοι, η ένταση των σωμάτων στην κορύφωση της μάχης, όλα αποδίδονται με μια φυσιοκρατική ακρίβεια που μας αφήνει έκθαμβους. Η κίνηση υπακούει στη φύση, όχι στον συμβολισμό.
Είναι ένα έργο μοναχικό στην τελειότητά του. Καμία άλλη σφραγίδα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού δεν το πλησιάζει, και θα χρειαστεί να περάσουν χίλια χρόνια, να φτάσουμε στον 5ο αιώνα, για να ξαναδεί το ελληνικό φως τέτοια ποιότητα στην απόδοση της ανθρώπινης μορφής.
Γι’ αυτό, τούτος ο λίθος δεν μας αφήνει να ησυχάσουμε.
Όχι επειδή μαρτυρά κάτι το υπερφυσικό, αλλά διότι, με τρόπο απτό και υλικό, μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα επίπεδο γνώσης και δεξιοτεχνίας που χάθηκε στη δίνη των αιώνων. Και αυτή η αδυναμία μας να εξηγήσουμε πλήρως το "πώς" και το "γιατί", καθιστά τον Αχάτη της Πύλου ένα από τα πιο γόνιμα, τα πιο ανήσυχα ερωτήματα της αρχαιολογικής μας επιστήμης.
Η απεικόνιση με σύγχρονα μέσα βασισμένη στην πληροφορία του δακτυλίου και μόνο, δείχνει τον πλούτο των πληροφοριών που βρίσκονται μόνο σε μια έκταση 10 τετραγωνικών εκατοστών!
- Τα Απόῤῥητα του Τύμβου Καστά
